ગુજરાત સરકારે મહિલા સશક્તિકરણ અને તેમના સર્વાંગી વિકાસ માટે અનેક કલ્યાણકારી યોજનાઓ અમલમાં મૂકી છે. આ યોજનાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મહિલાઓને આર્થિક, સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે મજબૂત બનાવવાનો છે. અહીં ગુજરાત સરકારની મહિલાઓ માટેની ટોપ 5 સૌથી લોકપ્રિય અને લાભદાયી યોજનાઓ વિશે વિગતવાર માહિતી આપેલી છે.
1. વહાલી દીકરી યોજના
વહાલી દીકરી યોજના એ ગુજરાત સરકારની એક ક્રાંતિકારી પહેલ છે, જે દીકરીઓના જન્મ, શિક્ષણ અને ભવિષ્ય માટે આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દીકરીઓનો જન્મદર વધારવાનો અને તેમને સશક્ત કરવાનો છે.
યોજનાના ફાયદા:
- કુલ સહાય: ₹1,10,000 ની કુલ સહાય દીકરીઓને ત્રણ જુદા જુદા તબક્કામાં મળે છે.
- હપ્તા:
- ધોરણ 1 માં પ્રવેશ પર: ₹4,000
- ધોરણ 9 માં પ્રવેશ પર: ₹6,000
- 18 વર્ષની ઉંમરે: ₹1,00,000 (ઉચ્ચ શિક્ષણ અથવા લગ્ન માટે)
પાત્રતા:
- ગુજરાત રાજ્યના કાયમી નિવાસી હોવા જોઈએ.
- વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક ₹2,00,000 કે તેથી ઓછી હોવી જોઈએ.
- યોજનાનો લાભ દંપતિની પ્રથમ ત્રણ દીકરીઓને મળે છે.
2. ગંગા સ્વરૂપા આર્થિક સહાય યોજના (વિધવા સહાય યોજના)
આ યોજના વિધવા બહેનોને આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનાવવા અને સન્માનભેર જીવન જીવવા માટે મદદ કરે છે. આ યોજના હેઠળ વિધવા બહેનોને માસિક પેન્શન આપવામાં આવે છે.
યોજનાના ફાયદા:
- માસિક સહાય: દર મહિને ₹1,250 ની નાણાકીય સહાય સીધી બેંક ખાતામાં જમા થાય છે.
- સામાજિક સુરક્ષા: આર્થિક સહાયથી વિધવા બહેનોને જીવનની રોજિંદી જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ મળે છે અને તેઓ સમાજમાં સ્વતંત્ર રીતે જીવી શકે છે.
પાત્રતા:
- ગુજરાત રાજ્યના નિવાસી હોવા જોઈએ.
- પતિના અવસાન પછી ફરીથી લગ્ન કરેલ ન હોવા જોઈએ.
- વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક ₹1,20,000 થી ઓછી હોવી જોઈએ (ગ્રામ્ય વિસ્તાર માટે) અને ₹1,50,000 થી ઓછી હોવી જોઈએ (શહેરી વિસ્તાર માટે).
3. મુખ્યમંત્રી મહિલા ઉત્કર્ષ યોજના (MMUY)
આ યોજનાનો હેતુ મહિલાઓને સ્વ-સહાય જૂથો (Self Help Groups – SHGs) સાથે જોડીને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે, જેથી તેઓ નાના વ્યવસાયો શરૂ કરી શકે અને આત્મનિર્ભર બની શકે.
યોજનાના ફાયદા:
- વ્યાજમુક્ત લોન: મહિલા જૂથોને ₹1 લાખ સુધીની લોન વ્યાજ વગર પૂરી પાડવામાં આવે છે.
- આર્થિક સ્વતંત્રતા: આ યોજનાથી મહિલાઓ પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરી શકે છે અને પરિવારની આર્થિક પરિસ્થિતિ સુધારી શકે છે.
- સામાજિક જોડાણ: જૂથમાં કામ કરવાથી મહિલાઓ એકબીજાને ટેકો આપે છે અને સામાજિક રીતે વધુ મજબૂત બને છે.
પાત્રતા:
- મહિલાઓએ 10 સભ્યોનું એક જૂથ (JLG) બનાવવું પડે છે.
- દરેક જૂથના સભ્યો ગુજરાતના હોવા જોઈએ.
- જૂથનું રજીસ્ટ્રેશન બેંકમાં થવું જરૂરી છે.
4. સબલા યોજના (કિશોરી શક્તિ યોજના)
સબલા યોજના 11 થી 18 વર્ષની કિશોરીઓને પોષણ, આરોગ્ય અને કૌશલ્ય વિકાસ દ્વારા સશક્ત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ યોજનાથી કિશોરીઓનું શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે.
યોજનાના ફાયદા:
- પોષણ સહાય: કિશોરીઓને પોષણયુક્ત આહાર પૂરો પાડવામાં આવે છે.
- આરોગ્ય શિક્ષણ: સ્વચ્છતા, આરોગ્ય અને પોષણ અંગે જાગૃતિ કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવે છે.
- કૌશલ્ય વિકાસ: જીવન કૌશલ્યો, વ્યવસાયિક તાલીમ અને કોમ્પ્યુટર શિક્ષણ જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા કિશોરીઓને ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
5. શ્રમયોગી અન્નપૂર્ણા યોજના
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગરીબ અને શ્રમજીવી મહિલાઓને પોષણયુક્ત આહાર પૂરો પાડવાનો છે. ખાસ કરીને બાંધકામ ક્ષેત્રે કામ કરતી મહિલાઓ અને તેમના બાળકોને સસ્તું અને પૌષ્ટિક ભોજન મળી રહે તે માટે આ યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.
યોજનાના ફાયદા:
- સસ્તું ભોજન: માત્ર ₹10 માં પૌષ્ટિક ભોજન (એક થાળી) પૂરી પાડવામાં આવે છે.
- આરોગ્ય સુરક્ષા: શ્રમજીવી મહિલાઓને કામ દરમિયાન યોગ્ય પોષણ મળવાથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે.
- કાર્યક્ષમતામાં વધારો: પૂરતું પોષણ મળવાથી મહિલાઓની કાર્યક્ષમતા વધે છે અને તેમનું જીવનધોરણ સુધરે છે.
નિષ્કર્ષ
ગુજરાત સરકારની આ તમામ યોજનાઓ મહિલાઓને આર્થિક, સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે. આ યોજનાઓનો ઉદ્દેશ્ય મહિલાઓને માત્ર સહાય પૂરી પાડવાનો નથી, પરંતુ તેમને સમાજના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવીને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે. જો તમે અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈ પાત્રતા ધરાવતા હોય, તો આ યોજનાઓનો લાભ અવશ્ય લેવો.